Welk opleidingsniveau past bij mij? Zo maak je de juiste keuze

Studeren kan erg leuk zijn, maar dan moet het wel op het juiste niveau zijn. Maar hoe weet je welk opleidingsniveau bij je past? En niet alleen bij je intelligentie aansluit maar ook bij je huidige situatie? Als je een chronische aandoening hebt, psychisch of fysiek, kan het lastig zijn om te studeren dus ook daar moet je rekening mee houden. Hoe je de juiste keuze maakt én hoe andere jongeren dit hebben aangepakt lees je in dit artikel.

Welk opleidingsniveau past bij mij? Zo maak je de juiste keuze

Toen ik op het VMBO zat heb ik de eerste twee jaar een gemengde klas gehad, vanaf het 3e jaar moest ik kiezen: Kader of Gemengd Theoretisch. Hoewel ik GT prima aan zou kunnen qua intelligentie heb ik er samen met mijn ouders en mentor voor gekozen om K te gaan doen. Waarom? Ik zat diep in een depressie en had mijn handen vol aan mezelf waardoor het verstandiger zou zijn om een niveau lager te doen.

Het vervelende vond ik dat ik op het MBO moest instromen op niveau 3 terwijl ik graag niveau 4 wilde doen. Echter heb ik door mijn inzet en doorzettingsvermogen alsnog kunnen doorstromen naar niveau 4 en heb ik uiteindelijk toch mijn MBO4 diploma behaald.

Vervolgens heb ik ook heel bewust gekozen om het daarbij te laten en werk te gaan zoeken omdat een HBO opleiding in die tijd lichamelijk niet haalbaar zou zijn.

Wat ik hiermee wil zeggen is: soms kan het slimmer zijn om een opleidingsniveau te kiezen wat onder je eigen niveau ligt als dit beter past bij je huidige situatie. Niet altijd makkelijk, dat weet ik ook, maar soms wel het beste. En zoals je bij mij ook ziet; uiteindelijk heb ik toch het diploma kunnen behalen die ik wilde.

Ben reëel in het kiezen van een opleidingsniveau

Als je gaat zoeken naar een opleiding is het heel belangrijk om eerlijk te zijn naar jezelf toe en te kijken wat haalbaar is voor je – op alle vlakken.

Je kunt soms beter een opleidingsniveau kiezen wat net wat lager ligt dan je eigenlijk aankunt, maar wat wel goed te combineren is met je aandoening. Ook kun je voor jezelf op papier zetten wat je uiteindelijk graag wilt bereiken en hoe dit mogelijk is.

Soms is je einddoel ook prima te behalen met een korte omweg. Je kunt bijvoorbeeld via het VMBO TL doorstromen naar Havo en via daar naar HBO, maar het is ook mogelijk om VMBO K te volgen, daarna naar het MBO te gaan en vanuit daar naar HBO.

opleidingsniveau

Laat je ego niet in de weg staan

Bij zulke keuzes kun je worden geconfronteerd met je aandoening en het feit dat je niet alles kunt doen op de manier die je het liefste zou willen. Dat is soms moeilijk. Daarbij kan je ego enorm in de weg staan; je stelt misschien hoge eisen aan jezelf, vindt dat je meer kunt dan wat je nu doet, wil niet onder je niveau gaan studeren.

Het is logisch, heel logisch zelfs, maar toch is het soms raadzaam om je ego los te laten en te kiezen voor hetgeen wat een stuk beter aansluit bij je situatie. Ook al is dit niet helemaal zoals je het voor ogen had.

Je bent niet minder als je VMBO K volgt in plaats van GL. Het is oké om na je MBO te stoppen in plaats van te streven naar een HBO diploma. Je bent nog steeds een geweldig persoon als je havo volgt in plaats van vwo. Het hebben van een universiteitsdiploma is geen moeten. En ook al heb je havo of vwo gedaan, ook dan mag je een MBO opleiding doen in plaats van HBO of universiteit. 

Weet dat je goed bent zoals je bent, welke keuze je ook maakt. Soms moet je even een stapje terug doen om uiteindelijk toch bij het doel uit te komen wat je voor ogen had. Met een omweg, op een manier die bij jou past en het voor jou ook haalbaar maakt om uiteindelijk je doel te behalen.

Je kunt beter met een omweg je doel behalen, dan de kortste weg nemen en uiteindelijk moeten stoppen omdat het echt niet gaat. Probeer dat te onthouden.

Op de website van de Volkskrant las ik een mooi artikel getiteld ‘Je zult wel gek zijn, met een vwo-diploma naar het mbo! Of toch niet?‘ Een goed artikel over hoe hard de MBO jongeren nodig zijn in de maatschappij en wat voor vertekend beeld er vaak is over VMBO en MBO. Zeker het lezen waard!

Hoe kiezen andere jongeren hun opleidingsniveau? Nou, zo!

In de community en aan mijn leuke collega’s bij JongPIT heb ik gevraagd op wat voor manier zij een opleidingsniveau gekozen hebben en waar ze rekening mee hebben gehouden. Hieronder lees je de reacties.

Lager niveau vanwege faalangst

“Op de middelbare school had ik vanwege zware faalangst een lager niveau gekozen. Omdat mijn aandoening pas tijdens mijn hbo-studie is ontwikkeld, heb ik na mijn propedeuse getwijfeld tussen universiteit en hbo maar ben toch op het hbo gebleven.

Misschien dat ik mijn minor als het goed is volgend studiejaar op de universiteit ga volgen, dit is nog in overleg met de studentendecaan. Ook heb ik getwijfeld tussen overstappen naar orthoptie of op Social Work te blijven. Gelukkig ben ik gebleven want een slechtziende orthoptist gaat niet!”

Verademing door afzakken lager niveau

“Ik heb 4 vwo gedoubleerd en daarna nog 5 vwo gedaan, maar door depressies en andere psychische problemen toch afgezakt naar 5 havo en dat was een hele verademing. En nu op dit moment ben ik niet in staat om naar school te gaan, maar ik heb 2 maanden op het hbo gezeten en als ik ooit een vervolgopleiding ga doen dan is dat sowieso mbo, omdat dat systeem beter bij me past (meer praktijk gericht).”

Te slim voor MBO te dom voor HBO

“Ik heb in eerste instantie HBO geprobeerd, omdat dat paste bij mijn opleidingsniveau en de opleiding die ik wilde gaan volgen alleen op HBO en WO was. Op die opleiding en de HBO-opleiding die ik daarna geprobeerd heb (want de eerste keer werkte ik vast niet hard genoeg), ben ik knetterhard uitgevallen. 

Vervolgens heb ik gesprekken gehad bij MBO-opleidingen, omdat ik dacht dat dit met mijn gezondheid en mentale troep beter te doen zou zijn. Daar werd me verteld dat ik niet toegelaten zou worden omdat ik overgekwalificeerd was voor MBO en dat ik HBO zou moeten doen. Anders gezegd: te slim voor het MBO (niet mijn woorden!), te dom voor het HBO. 

Omdat ik op het MBO Onderwijsassistent wilde studeren en me daar verteld werd dat ik door moést naar de pabo (HBO) om kans te hebben op een baan, heb ik nog één keer de kans gewaagd en begonnen aan die HBO-opleiding. Ik volg hem nog steeds. Als ik niet oppas voel ik me constant dom, wat verergerd wordt door de brain fog die bij mijn ziektes hoort. Mijn niveau blijft te laag, maar ik word voor ‘lager’ afgewezen omdat ik HBO doe. Dus ik blijf tussen wal en schip vallen.”

opleidingsniveau

Ziekte meegenomen met keuze opleiding

“Ik heb mijn toekomstige beroep, dus opleiding, deels gekozen ivm de fibro. Ik doe de opleiding dierenartsassistente en dit is heel afwisselend werk wat heel fijn werkt voor mijn lichaam. Plus ik merk dat sinds ik deze opleiding doe en nu ook met stage dat ik zoveel minder pijn heb omdat ik veel afleiding heb en iets doe wat mijn passie is.”

School uitgezocht met meerdere niveaus

“Ik heb i.v.m. ziekte een ‘veilig’ niveau onder mijn verwachte niveau gekozen, maar expres een middelbare school uitgezocht die meerdere niveaus had en die wat kleiner was zodat ik mogelijkheden had om goed met docenten te overleggen en zo mogelijk door te stromen. 

Een vriendin met een spierziekte die ik in de brugklas leerde kennen deed hetzelfde. Het heeft voor ons allebei goed uitgepakt. Zij deed vmbo/havo 1, vmbo/havo 2, havo 3, vwo 4, vwo 5, vwo 6. Ik heb uiteindelijk vmbo/havo 1, vmbo/havo 2, havo 3, havo 4, havo 5, vwo 5, vwo 6 gedaan. 

Daarna allebei doorgestroomd naar de universiteit. We konden door zo de middelbare school in te gaan rustig ‘groeien’ en leren hoe je je onderwijs en je beperking het best kan combineren. 

Ik zou dus sowieso als ‘start’ een middelbare school uitkiezen die in de brugklas combi-niveaus doet (zoals vmbo/havo en havo/vwo). Op die manier heb je wat langer de tijd om te wennen en te laten zien wat je kan (of erachter te komen wat je niet kan). Op onze school schoven best veel kinderen omhoog of omlaag, en omdat het een kleinere school was kon je dan gewoon lekker in je eigen gebouw met je vertrouwde leerkrachten blijven zitten. 

Lang verhaal, maar ik ben door mijn ervaringen in het VO wel echt voorstander van combi-niveaus in de brugklas geworden (ook bvb voor kinderen die wat achterlopen, gepest werden, uit lagere sociaal-economische milieus komen…). Het geeft meer ruimte en tijd om te kijken wat je kan en wat je wil.”

Minder contacturen op de uni

“Ik wilde sowieso naar de universiteit maar het had een overweging kunnen zijn dat je op de uni veel minder contacturen hebt dan op het HBO dus je hoeft er minder vaak te zijn en de dagen zijn korter. Dat paste goed bij m’n aandoening.”

Ga uit van je energieniveau

“Ik kon naar VWO, maar met de scholen die in mijn plaats waren en m’n energietekort gecombineerd met toen nog gebrek aan zelfvertrouwen lieten me kiezen voor HAVO, op een kleine dependance. Plus ik wist op m’n 11e al dat ik dierverzorging wilde doen dus daar had ik absoluut geen VWO voor nodig. En zelfs havo halen was een hele opgave met de enorme energie-schommelingen en andere ziekteproblemen.

Dus ik zou zeggen ga uit van je energieniveau, laat je niet sollen door klasgenoten over ‘dom zijn’ en kijk met je ouders naar welke school echt bij jou als persoon aansluit. Het gaat over ontspannen & gelukkig zijn. Niet over bewijzen dat je het allemaal kan.

Ik had ook het geluk van ouders die me stimuleerden en steunden en me toch wat in bescherming namen.”

Soms heb je zelf geen goed beeld van wat je aankunt

“Ik had een VMBO-advies na de cito-toets gekregen. Ik was ontzettend lang met die CITO bezig, weet ik nog. Niet eens omdat ik het moeilijk vond, maar juist wel interessant en er een enorme hyperfocus op had. Met de kennis van nu weten we dat het een verschijnsel van ADD was. In de brugklas had ik de mazzel in een groep te komen met alle niveaus bij elkaar. Daardoor kon in in de 3e klas naar het VWO.

Daar heb ik het vooral overleefd door heel goed met mijn docenten te praten over wat er aan de hand was waardoor ik veel lessen miste (lage weerstand, HSA, etc). Daardoor konden we goed plannen en heb ik uiteindelijk het VWO kunnen afmaken.

De keuze voor de vervolgopleiding heb ik heel zorgvuldig en weloverwogen gekozen door véél met de mensen om mij heen te praten. Dus ouders, mensen die al studeerde, maar ook VEEL met studie-adviseurs en de psych waar ik bij liep destijds. Die hebben me uit mijn hoofd gepraat om 2 studies te volgen, wat ik het liefste wilde. Maar dat was onrealistisch. Uiteindelijk 7 jaar over één 3 jarige bachelor gedaan dus echt blij met hun advies.

Soms heb je zelf niet een goed beeld van je energie en wat je aankan dus veel met anderen erover praten hielp mij erg.”

Informeer bij scholen en opleidingen

Ook is het handig om voordat je een keuze maakt, bij opleidingen die je aanspreken te informeren naar de opties en mogelijkheden. Zij kunnen je meer vertellen over de intensiteit van de opleiding en het opleidingsniveau.

Het kan ook fijn zijn om met (oud)studenten van die opleiding in gesprek te gaan zodat je van hen hoort hoe zwaar een opleiding is en wat er verwacht wordt. Daarnaast kan het goed zijn om je vooraf in te lezen in je rechten en plichten en welke mogelijkheden er zijn.

Juist door te informeren kom je weer meer te weten over de opleiding, het opleidingsniveau en de verwachtingen waardoor je een betere en doordachte keuze kunt maken.

Echter is zo’n dagje informeren niet altijd hoopgevend, het kan ook teleurstellend zijn, zoals in onderstaande situatie:

“Wij hadden een gesprek met een traject bureau medewerkster en zij sprak ons erg neerbuigend toe. Zowel mij in het verleden als mijn beste vriend nu. Ze gaf aan dat zij heel lastig dingen voor ons kunnen aanpassen. Ze zei letterlijk tegen mijn vriend: “Ja voor een restaurant waar mensen met een beperking werken ben jij niet gehandicapt genoeg hè”.

Er is natuurlijk op mbo zogenaamd ‘passend onderwijs’ op een reguliere mbo school maar dat valt erg tegen.”

Het is natuurlijk niet zo dat bovenstaande situatie altijd voorkomt, er zullen ook vaal opties en mogelijkheden naar voren komen en juist fijne en goede gesprekken. Echter biedt het vooral veel duidelijkheid – al wordt het blijkbaar niet altijd op een nette manier verwoord.

Bekijk je hele situatie voor de juiste keuze

Wil je een goed keuze maken voor een passend opleidingsniveau, neem dan je volledige situatie mee. Kijk dus niet alleen naar wat je qua intelligentie aan kunt, maar kijk ook naar de doorgroeimogelijkheden, contacturen en naar wat jij aankunt qua psychische en/of fysieke klachten.

Voel je niet minder als je kiest voor een lager niveau, het allerbelangrijkste is dat het voor jou haalbaar is én leuk blijft. Dat is soms beter te doen op een niveau wat net onder je kunnen ligt maar wel goed haalbaar is in combinatie met ziek zijn. Kies voor jezelf en laat de mening van anderen links liggen. Het gaat om JOUW toekomst, niet om die van een ander.

En ben je nou benieuwd waar je allemaal rekening mee moet houden of waar je recht op hebt als je studeert met een chronische aandoening? Lees dan de artikelen waar we onder aan dit bericht naar verwijzen. Zo kun je goed voorbereid een keuze maken en weet je precies waar je aantoe bent.

Op welke manier heb jij je opleidingsniveau gekozen? Heb je hierbij ook rekening gehouden met je aandoening?

Nog even verder lezen?

Op de hoogte blijven? Volg ons op Facebook en Instagram.

Geef een reactie:
Meer artikelen

Verder lezen over een specifiek onderwerp?

Hulp nodig?

App of mail ons:

Of bericht ons op Facebook:

Ervaringscentrum
Jong Perspectief

is dé plek voor en door jongeren met een chronische aandoening of beperking.

Bij ECJP is kun je je vraag of situatie kwijt en vind je praktische steun.

Lees herkenbare ervaringsverhalen en nuttige informatie die je verder helpt met jouw situatie! We zijn er om het  gemakkelijker te maken om keuzes te maken en om twijfels weg te nemen, zodat we met elkaar het maximale uit het leven kunnen halen.

Jongeren leren kennen in
dezelfde situatie als jij?

Zodat je ervaringen met elkaar kunt uitwisselen, tips kunt delen
en een veilige plek hebt om je verhaal te doen?

Meld je dan aan voor ECJP Community, de besloten Facebookgroep
voor en door jongeren met een chronische aandoening.

Zodat je ervaringen met elkaar kunt uitwisselen, tips kunt delen en een veilige plek hebt om je verhaal te doen?

Meld je dan aan voor ECJP Community, de besloten Facebookgroep voor en door jongeren met een chronische aandoening.

Lettertype vergroten
Draai contrast om
Scroll naar top