Overprikkeling is een kenmerk van verschillende fysieke of psychische aandoeningen. Denk aan autisme, psychische klachten, hersenletsel en hooggevoelige mensen. Ook komt het vaak voor bij mensen met psychische of fysieke klachten. We delen in dit artikel graag meer informatie over overprikkeling en de combinatie met een chronische aandoening.

Wat is de link tussen overprikkeling en een chronische aandoening?

Overprikkeling kan erg lastig zijn, zeker als je nog niet in de gaten hebt dat je er last van hebt, of weet hoe je er mee om kunt gaan. Omdat overprikkeling veel voorkomt bij mensen met psychische en fysieke klachten leek het ons handig om er meer informatie over te delen. Maar eerst beantwoorden we de vraag: wat is overprikkeling?

Wat is overprikkeling?

Een prikkel is informatie die je tot je neemt. Prikkels kunnen intern en extern veroorzaakt worden. Interne prikkels zijn bijvoorbeeld dingen die je denkt of gebeuren in je lichaam. Externe prikkels zijn de dingen die van buitenaf komen, zoals licht, geluid, geuren, smaak of tast.

Overprikkeling ontstaat wanneer de hersenen meer informatie (= prikkels) binnenkrijgen dan dat er verwerkt kan worden. Dit kan zorgen voor vermoeidheid, een ‘error’ gevoel of zelfs paniek. Je wordt overladen met informatie die niet verwerkt kan worden en dat is voor het lichaam erg belastend.

Normaal worden deze prikkels gefilterd, maar bij sommige mensen valt deze filter weg en komt alles wat er in de omgeving gebeurd binnen. Dit kan erg overweldigend zijn.

Hoe ontstaat overprikkeling?

Wanneer iemand last heeft van overprikkeling is per persoon verschillend; de één kan meer verdragen dan de ander. Waardoor overprikkeling ontstaat kan dus erg verschillend zijn. Bij de één is een verjaardag of boodschappen doen al te veel, terwijl de ander pas overprikkeld raakt door een dagje Amsterdam.

Het gaat erom dat de persoon in kwestie op zo’n moment meer informatie (in welke vorm dan ook) binnenkrijgt dan de hersenen kunnen verwerken.

De symptomen

Er zijn verschillende dingen waar je last van kunt krijgen als je overprikkeld raakt, dit is per persoon verschillend en het hoeft ook niet zo te zijn dat je last hebt van ieder symptoom.

  • (Extreme) vermoeidheid. Je bent na een verjaardag of een dagje weg helemaal uitgeput en moet hier een dag (of langer) van bijkomen om weer op je normale energielevel te komen.
  • Stress: Je hoofd voelt vol, je kunt moeilijk keuzes maken of je hebt bijvoorbeeld hartkloppingen, stemmingswisselingen, angst, paniek.
  • (Extreem) emotioneel: je bent prikkelbaar, sneller van slag, moeilijke gebeurtenissen maken meer impact, ongeduld, verdrietig.
  • Hoofdpijn, pijnlijke spieren.

Zo gaf iemand uit de ECJP Community aan: “Wanneer ik last heb van overprikkeling is wanneer er veel en/of harde geluiden zijn, drukke plaatsen en veel geuren zijn. Denk dat dit komt door mijn slechtziendheid en psychische kwetsbaarheden. Voorbeeld: ik was pas in Amsterdam Centrum en werd op gegeven moment ziek omdat er zoveel prikkels waren…”

Overprikkeling chronische aandoening

Chronische aandoening en prikkels

Overprikkeling komt vaak voor bij mensen met autisme, NAH of hooggevoeligheid. Echter kan het ook voorkomen bij mensen met psychische of fysieke klachten. Als je een chronische aandoening hebt – of dit nou psychisch of fysiek is – zijn er veel interne prikkels, zoals veel gedachten (piekeren), emoties, niet lekker voelen, pijn en ga zo maar door. Dit alle kost het lichaam veel energie – daarbij hebben veel jongeren met een chronische aandoening ook last van vermoeidheid.

De combinatie van veel interne prikkels en vermoeidheid kan er voor zorgen dat je gevoeliger bent voor prikkels en sneller overprikkeld raakt. Je lichaam is continu bezig met het verwerken van informatie (zoals pijn en vermoeidheid) waardoor er minder informatie van buitenaf opgenomen kan worden.

Hoe ervaren andere jongeren dit?

In de ECJP Community vroeg ik de jongeren of zij merken dat ze door een fysieke of psychische aandoening meer last hebben van overprikkeling, dit zijn een aantal antwoorden:

“Ik heb ook last van chronische pijn en vermoeidheidsklachten, ik heb ook autisme en ben daardoor sneller overprikkeld. Ik denk ook dat pijn ervoor zorgt dat ik sneller overprikkeld ben dan voorheen. Verjaardagen, dagjes uit en andere leuke dingen waar veel geluid is kost nog meer energie als er pijn is.”

“Ik was altijd wel gevoelig voor overprikkeling. Maar sinds mijn giga ziek zijn vorig jaar kan ik echt vrij weinig handelen. Als er een kind buiten in de tuin speelt bij de buren en ik heb de deur open en het kind maakt geluid kan ik dat al moeilijk verdragen. Drukte in een supermarkt is ook echt niet fijn.”

“Ik ben ook hooggevoelig, heb ook extreme vermoeidheid en pijn aan mijn gewrichten door subluxaties en luxaties. Had al last van prikkels, maar nu nog extra veel, als ik dan ergens ben geweest heb ik langer nodig om bij te komen, krijg sneller migraine en ik houd het minder lang vol om in grote groepen of tijdens uitjes..”

“Altijd al wel ‘last’ gehad van prikkels, maar dit is wel versterkt sinds het verergeren van de fysieke aandoening. Zelf vermoed ik dat dit komt doordat ik meer heb leren luisteren naar de signalen van mijn lichaam en daardoor meer begon op te vallen wanneer ik overprikkeld was. Maar zeker zal ook meespelen dat chronisch ziek zijn ook meer vermoeidheid met zich meebrengt en door de moeheid overprikkeling snel aanwezig is.”

“Vroeger stond ik in zalen met 2000 man en op drukke festivals. Sinds mijn burn-out is dat bijna niet meer zo want ik ga niet meer uit. Merk met werk dat het af en toe overweldigend is als er al een paar man aan mijn balie staan voor wat te eten.”

Hoe ga je er mee om?

Overprikkeling komt dus vaak voor bij mensen met een chronische aandoening. Het kan erg lastig zijn, zeker als je nog niet goed weet hoe je er mee om kunt gaan. In een volgende blog delen we graag praktische tips die jou gaan helpen om beter met overprikkeling om te gaan.

 

Herken jij dat je sneller overprikkeld bent sinds je een chronische aandoening hebt?

 

Nog even verder lezen?

 

Blijf op de hoogte van ECJP via Facebook en Instagram

Reacties

Lettertype vergroten
Draai contrast om